Nadmiar witamin

Przyjmowanie witaminy PP bez wskazań lekarza może nasilać objawy choroby wrzodowej ze względu na silną kwasowość tej witaminy, wywoływać bóle brzucha, nudności i biegunkę. Nadużywanie witaminy PP może powodować zaburzenia I rytmu serca, a także świąd, wysypkę oraz nadmierne rogowacenie skóry. Pogarszają także tolerancję glukozy, doprowadzając nawet do rozwoju cukrzycy. Witamina B12 w dawce 15 mg dziennie może wpłynąć na zmianę rytmu serca, być przyczyną złego samopoczucia i wzmożonej pobudliwości nerwowej. Czasem aż trudno się oprzeć kuszącym reklamom preparatów witaminowych, którym przypisuje się właściwości hamujące proces starzenia, potęgujące żywotność czy seks. Sięgamy więc po cudowne kapsułki, a jednak. Poważne konsekwencje możemy ponosić w razie przedawkowania witamin, które rozpuszczają się w tłuszczach i mogą odkładać się w organizmie. Na przykład przy przedawkowaniu preparatów farmakologicznych zawierających witaminę A możemy odczuwać osłabienie mięśni, mogą też pojawić się owrzodzenia skóry, łysienie, wytrzeszcz oczu oraz sztywność kończyn. Równie niebezpieczne jest niewłaściwe użycie preparatów z witaminą D, która w większych ilościach okazuje się toksyczna.

Co pić?

Wody mineralne mogą pochodzić z naturalnych źródeł albo być sztucznie nasycone solami mineralnymi. Niektóre z nich (alkaliczne, siarczone, siarczkowe, solanki) mają działanie lecznicze i nie mogą być pite przez wszystkich. Szczegółowe zalecenia podane są na etykietach. Niektóre wody mineralne, tzw. stołowe, są gazowane dwutlenkiem węgla. Działają one pobudzająco, wzmagają apetyt, przyspieszają przemianę materii, ale nie mogą być pite przez osoby cierpiące na dolegliwości przewodu pokarmowego, np. wzdęcia, niestrawność. Napoje gazowane są produkowane z wody pitnej nasyconej dwutlenkiem węgla. Mogą być bez dodatków (woda sodowa) lub z dodatkami kwasów spożywczych, cukru, soków owocowych, witamin, barwników smakowych i zapachowych (lemoniada, oranżada, cytronela). Woda sodowa o temperaturze 10°C znakomicie gasi pragnienie, natomiast napoje gazowe słodzone - gorzej. W czasie upałów lepiej pić napoje gazowane z dodatkami soków warzywnych, przypraw korzennych bądź ziół. Gorzkawy smak mają toniki, gdyż zawierają niewielki dodatek chininy. Napoje silnie gazowane z zawartością kofeiny to Coca-cola, pepsi-cola i wiele podobnych do nich. Podaje się wyłącznie ochłodzone do temperatury 4°C.

Trucie paleniem

Badania naukowe wciąż dostarczają nowych dowodów na to, że palenie papierosów jest bardzo szkodliwe. Stwierdzono, że sprzyja ono rozwojowi chorób serca i zwiększa niebezpieczeństwo zachorowania na wrzód żołądka i dwunastnicy, powoduje przewlekłe zapalenie oskrzeli i rozedmę płuc. Nałogowi palacze częściej niż niepalący chorują na raka płuc, gardła, krtani czy przełyku (a więc narządów narażonych bezpośrednio na działanie dymu papierosowego), ale i na raka pęcherza moczowego, nerek, trzustki. Świadczy to o tym, że palenie papierosów nie tylko działa szkodliwie na poszczególne narządy, ale także upośledza mechanizmy obronne całego organizmu. Osoby palące najczęściej bronią się przed tymi informacjami i nie chcą przyjmować ich do wiadomości. Z punktu widzenia psychologii jest to zrozumiałe. Nikt nie lubi przyznawać, że coś, do czego się przywiązał, może mu szkodzić. Co ciekawe jednak, także możliwość szkodzenia innym jest z reguły przez palących odrzucana jako bezsensowna.

Witamina D i K

Witamina D, zwana przeciwkrzywiczą, reguluje w organizmie gospodarkę wapniem i fosforem, bierze udział w tworzeniu kości - niedobór jej wywołuje krzywicę u dzieci, objawiającą się zgrubieniami w stawach kończyn i na żebrach, pałąkowatymi nogami oraz wadliwym rozwojem zębów. U ludzi dorosłych niedobór witaminy D prowadzi do rozmiękczenia i zniekształceń kości, zwiększając ich podatność na złamania. Witamina D może być wytwarzana w organizmie pod wpływem światła słonecznego, dlatego tak ważne są - szczególnie dla niemowląt i małych dzieci - kąpiele słoneczne.

Witamina K jest jednym z czynników warunkujących prawidłową krzepliwość krwi. Jest aktywna również w tworzeniu tkanki kostnej, ma właściwości antybakteryjne oraz przeciwbólowe. Do niedoboru witaminy K dochodzi rzadko ze względu na jej zawartość w wielu produktach spożywczych, zwłaszcza pochodzenia roślinnego. Ponadto wytwarzają ją bakterie występujące w jelitach człowieka. Niedobory witaminy K bywają najczęściej następstwem leczenia antybiotykami.

Przygotowanie do biesiady

Zacznijmy od początku. Talerze ustawiamy w kolejności podawanych potraw. Noże i łyżki powinny znaleźć się po prawej stronie nakrycia, widelce po lewej, również w kolejności podawanych potraw; łyżeczko i widelczyki do tortu - za talerzem podstawowym, równolegle do krawędzi stołu, podobnie jak kieliszki i szklanki. Do ryb podajemy oddzielne sztućce. Półmiski z potrawami ustawiamy na środku stołu, a jeśli nie ma na nim zbyt wiele miejsca, mogą stać na podręcznym stoliku, kredensie lub barku. Tam też stawiamy butelki z napojami, pieczywo, zapasowe talerze i sztućce. Istotnym elementem dekoracyjnym stołu są kwiaty. Ustawiamy je w płytkich naczyniach, aby nie przeszkadzały osobom siedzącym naprzeciw siebie. Ważne jest też odpowiednie oświetlenie stołu. Najlepiej, by lampa, po rozstawieniu stołu, nisko zwisała nad jego środkiem, choć jest to możliwe jedynie, gdy jest wyposażona w długi kabel, który da się przeciągnąć przez hak wbity w sufit nad stołem, Viola! Teraz wystarczy zasiąść do stołu. Smacznego!

Stół w kuchni

Stół i stojące przy nim krzesła to - oprócz łóżka - najważniejsze meble w naszym domu. Stół skupia domowników, jest nierzadko jedynym miejscem, gdzie - zabiegani - możemy być ze sobą przy wspólnym posiłku. Dlatego powinien być odpowiednio duży i tak ustawiony, aby można było wygodnie z niego korzystać. Jednym z rozwiązań jest obszerna kuchnia, w której zmieści się duży stół z miejscem dla wszystkich domowników. Niestety, w większości naszych mieszkań jest zazwyczaj zupełnie inaczej - kuchnie są bardzo małe. Dobrym sposobem na powiększenie kuchni jest połączenie jej z pokojem dziennym, czyli urządzenie tzw. otwartej kuchni, lub, jak kto woli aneksu kuchennego. Rozwiązanie to daję szansę na posiadanie stołu z prawdziwego zdarzenia. Wymaga jednak sporych prac remontowych i wyburzenia ściany, na co nie tak łatwo się zdecydować, i co może pochłonąć dużo środków. Choć z drugiej strony spożywanie posiłków przy malutkim blacie niczym. Gigant w krainie liliputów nie jest niczym przyjemnym.

Na czym smażyć

Spośród dostępnych olejów do smażenia najlepszy jest olej rzepakowy, występujący w handlu pod nazwą uniwersalny. To już nie jest ten negatywnie oceniany przed laty wysokoerukowy olej rzepakowy. W wyniku wieloletnich prac hodowlanych otrzymano rzepak niskoerukowy oraz tzw. podwójnie zerowy bezerukowy. W odmianach tych zamiast kwasu erukowego występuje kwas oleinowy, w związku z czym olej rzepakowy jest bardzo zbliżony składem chemicznym do oliwy z oliwek - dominującego tłuszczu w krajach śródziemnomorskich. Natomiast oleju słonecznikowego i sojowego należy używać na surowo, dodając do sałatek, majonezów i sosów. Masło i margaryny nie nadają się do smażenia ze względu na niską temperaturę topnienia, a ponadto zawarta w nich woda gwałtownie paruje, powodując rozpryskiwanie tłuszczu. Tłuszcze te można stosować tylko do smażenia produktów niewymagających wysokiej temperatury, np. jaj. Pamiętajmy, że zbyt długie ogrzewanie tłuszczu zarówno w warunkach domowych, jak i podczas procesów technologicznych powoduje, obok niszczenia wartościowych składników, powstawanie substancji toksycznych, często rakotwórczych.

Tłuszcze

Nadmierna ilość tłuszczu w żywieniu wpływa niekorzystnie n organizm i w wielu przypadkach może stać się podłożem miażdżycy, cukrzycy, nadciśnienia, chorób zwyrodnieniowych czy niektórych nowotworów. Poza ilością tłuszczu dla naszego zdrowia nieobojętna jest jakość spożywanego tłuszczu i właściwe jego stosowanie w codziennej praktyce kulinarnej. Tłuszcze - przed uzyskaniem postaci produktu gotowego do sprzedaży i spożycia - poddawane są różnym procesom technologicznym. Podczas otrzymywania tłuszczów zwierzęcych zabiegi technologiczne są proste (wytapianie) i w niewielkim stopniu mogą obniżyć ich wartość. Natomiast oleje roślinne, otrzymywane z owoców i nasion oleistych, poddawane są dość skomplikowanym zabiegom, które w istotnym stopniu wpływają na obniżenie ich wartości odżywczych. Procesy tłoczenia, rafinowania lub uwodornienia (utwardzenia) sprawiają, że oleje stają się bardziej przydatne, maj lepszy smak, zapach i barwę. Z drugie zaś strony prowadzą do niepożądanych zmian, bo eliminują z olejów istotne składniki, jak fosfolipidy, wite miny czy karoteny.

Otyłość

Ludzi otyłych jest coraz więcej. Główną przyczyną jest to, że jemy zbyt tłusto i zbyt dużo, więcej niż potrzebuje nasz organizm. Warunkiem pozbycia się otyłości jest przestrzeganie diety, najlepiej zaleconej przez lekarza i indywidualnie opracowanej z uwzględnieniem wieku, stopnia otyłości, rodzaju pracy, chorób towarzyszących itp. Zasadą diety jest taki dobór artykułów żywnościowych, aby osoba odchudzająca się nie odczuwała głodu. Produkty spożywcze - przy niskiej wartości kalorycznej - powinny mieć dużą objętość, aby w ten sposób dawać poczucie sytości. Polecane są tu niektóre warzywa, np. ogórki, rzodkiewka, kapusta, szpinak, sałata, fasolka szparagowa, pomidory; można podawać je w dowolnych ilościach. Owoce natomiast należy jeść z umiarem. Dla osób pragnących schudnąć podstawowymi produktami spożywczymi, poza warzywami i owocami, są: jaja, chude mleko, chudy biały ser, chude mięso i chude ryby. Nie wolno jeść czekolady, cukru, miodu, należy ograniczyć tłuszcze. Trzeba również zrezygnować z potraw mącznych, kasz, sosów, zup podprawianych mąką i tłuszczem.

Dziecięce choroby zakaźne

Wywoływane są przez wirusy lub bakterie. Najłatwiej zarazić się nimi od rówieśników - w przedszkolu, szkole, na podwórku. Odporność, ale krótkotrwałą, na niektóre z nich przekazuje dziecku matka, przed niektórymi chronią szczepionki. Najpowszechniejszą chorobą zakaźną jest ospa wietrzna. Bardzo łatwo się nią zarazić, gdyż wirus ospy wietrznej bez przeszkód przenosi się w powietrzu. Bezcelowe jest, więc izolowanie chorego dziecka, gdyż nie uchroni to rodzeństwa przed zarażeniem. Ospę łatwo rozpoznać po charakterystycznej wysypce. Na skórze i błonach śluzowych pojawiają się pęcherzyki wypełnione płynem surowiczym. Po kilku dniach pęcherzyki przysycha-ją w swędzące strupki, które później same odpadają. Należy pilnować, aby dzieci nie zdrapywały strupków, bo może to spowodować wtórne zakażenie skóry i trwałe blizny. Zewnętrznie stosuje się środki łagodzące swędzenie i przyspieszające gojenie. Mimo przykrych nieraz dolegliwości skórnych ospa wietrzna jest chorobą łagodną, przebiegającą bez powikłań. Nie wynaleziono jeszcze przeciwko niej szczepionki. Ponieważ odporność przekazana przez matkę jest krótkotrwała, na ospę wietrzną może zachorować nawet kilkutygodniowe niemowlę.

Aspiryna

Aspiryna, czyli kwas acetylosalicylowy, działa przeciwzapalni przeciwgorączkowo i przeciwbólowo. Dlatego jest przydatna zarówno w leczeniu zwykłego przeziębienia, ja również znacznie poważniejszych schorzeń. Stosuje sieją w zaostrzeniu chord by reumatycznej, bólach stawów, głowy, nerwobólach, a także w chorobach, przebiegających z gorączką. Prawdopodobnie z powodu częste| go stosowania aspiryny w schorzeniach reumatycznych upowszechnił się opinia, że uszkadza ona serce. Tym czasem sercu szkodzi reumatyzm, nie aspiryna, która bywa nawet stosowana jako środek zapobiegający zawałowi serca. Przeciwdziała bowiem skupianiu się płytek krwi w surowicy, a tym samym chroni przed powstawaniem w tętnicach zakrzepów, które mogłyby utrudniać swobodny przepływ krwi, m.in. przez naczynia wieńcowe serca. Musimy jednak pamiętać, ze ten wszechstronny lek ma kilka wad. Przede wszystkim może uszkadzać śluzówkę przewodu pokarmowego, co nie jest niczym przyjemnym w większości przypadków podczas stanu zapalnego.

Zioła szwedzkie

Są od dawna znane jako lek wszechstronny. Ich recepturę odnaleziono wśród zapisków słynnego szwedzkiego lekarza dr. Samsta, I który żył 104 lata. Na lek ten składa I się mieszanka z kilkunastu ziół. I Może ona być z powodzeniem stosowana jako pomocniczy środek I w leczeniu chorób skóry, oczu, I uszu, gardła, przewodu pokarmowego, dróg żółciowych, wątroby oraz chorób zakaźnych, bezsenności, reumatyzmu. Mieszankę tę można kupić w postaci suchej i jako nalewkę alkoholową. Do każdego opakowania załączona jest ulotka informująca, przy jakich dolegliwościach i chorobach lek ten można stosować, w jakim rozcieńczeniu i w jakich dawkach. Przeciwwskazaniem do przyjmowania leku są | ciężkie uszkodzenia wątroby, biegunki, ciąża, okres karmienia. Zdarza się, że stosowanie ziół może nasilić choroby uczuleniowe, np. nieżyt sienny dróg oddechowych. Ponieważ nazwa „zioła szwedzkie" nie jest zastrzeżona, w wielu naszych sklepach oferowane są różne podrabiane preparaty o tej nazwie. Oryginalne zioła szwedzkie są trudne do odtworzenia, gdyż nie rosną u nas, jednak niektórzy nasi producenci robią nalewki z ziół krajowych albo sprowadzanych i nazywają je szwedzkimi. Być może kompozycje te na coś pomagają, ale z oryginalnym preparatem niewiele mają wspólnego. Prawdziwe zioła szwedzkie mają firmowe opakowania i najlepiej kupować je w aptekach

Kiełki

Nie tylko otręby, ale i kiełki trafiają na nasze stoły, powinniśmy jednak jadać je znacznie częściej, gdyż są to prawdziwe skarby nie| bez racji nazywane pokarmem życia. Kiełki zawierają dużo witamin (C oraz z grupy B), składników mineralnych i naturalnego błonnika J
Można je sporządzać z nasion rzodkiewki, słoneczników, rzeżuchy, lnu, lucerny siewnej, gorczycy, zielonego groszku, pszenicy. Przebrane i opłukane nasiona wsypujemy do słoika, zalewamy wodą, przykrywamy gazą] Po 8 godzinach wodę wylewamy, nasiona dwa razy dziennie płuczemy], aby były stale wilgotne. W czasie kiełkowania słoik przechylamy dnem do góry pod kątem 45°, aby woda ściekała, i ustawiamy w ciepłym, ciemnym miejscu. Pszenicę lub rzeżuchę możemy wysiać na wilgotną ligninę ułożoną na talerzyku odwróconym dnem do góry. Czas kiełkowania dla pszenicy wynosi 1 -2 dni, dla słonecznika 2 dni, rzodkiewki 5, lucerny 5-M dni. Kiełki można dodawać do różnego rodzaju sałatek i surówek.